De grote najaarsrui: waar komt al dat haar ineens vandaan?

Het lijkt elk najaar weer een verrassing: de dagen worden korter en ineens ligt er overal haar. In de mand, op de bank, in de auto en in elke hoek van de kamer. Je hond is begonnen aan de grote najaarsrui: de wissel van zomervacht naar wintervacht. In dit artikel lees je wat er dan precies in de vacht gebeurt, welke rassen het hardst ruien en hoe je de haarlawine thuis de baas blijft.

Rui wordt gestuurd door daglicht, niet door kou

Veel baasjes denken dat de temperatuur het startsein geeft, maar het is vooral het licht. Zodra de dagen merkbaar korter worden, krijgt het lichaam van je hond het signaal dat de winter eraan komt: de luchtige zomervacht mag eruit, de dichte wintervacht moet erin. Daarom kan de rui al op gang komen terwijl het buiten nog zacht aanvoelt: de vacht loopt vooruit op het weer, niet erachteraan.

Het verklaart ook waarom honden die veel binnen leven, tussen lampen en verwarming, vaak geen duidelijke piek hebben: hun lichaam vangt een rommeliger lichtsignaal op, waardoor het ruien meer uitgesmeerd over het jaar gebeurt. Een beetje haar verliezen ze dus eigenlijk altijd.

De grote wissel: zomerse ondervacht eruit, winterjas erin

De vacht van veel honden bestaat uit twee lagen. De dekharen vormen de buitenkant: stevig, vaak licht glanzend, bedoeld om vuil en vocht buiten te houden. Daaronder zit de ondervacht: zacht, donzig en dé isolatielaag van het lichaam. Bij de najaarsrui wordt vooral die ondervacht massaal vervangen: de dunne zomerse onderlaag laat los om plaats te maken voor een veel dichtere winterse versie.

Al dat losse dons moet ergens heen. Een deel valt vanzelf uit; dat is wat je door het huis vindt. Maar een flink deel blijft in de vacht hangen, klem tussen de dekharen. En precies daar begint het echte probleem.

Deze rassen ruien het hardst

Hoe dikker de ondervacht, hoe heftiger de rui. De bekendste haarfabrieken zijn de rassen met een dubbele vacht:

• Noordelijke rassen zoals husky's en malamutes: hun wollige onderlaag komt er in indrukwekkende plukken uit.
• Herdershonden, van Duitse herder tot border collie: trouwe ruiers met verrassend veel dons.
• Keeshonden en pomeranians: klein hondje, grote wolproductie.
• Labradors en golden retrievers: de vacht oogt onschuldig, maar de ondervacht is dik en de rui stevig.
• Berner sennenhonden en andere bergrassen: grote honden, grote hoeveelheden haar.

Heb je een krulvacht of een doodle? Dan merk je in huis weinig van de rui, maar pas op: bij deze vachten blijft het losse haar in de krul hangen en klit het van binnenuit. Juist dan is doorkammen belangrijk.

Waarom doorborstelen nu extra belangrijk is

Losse ondervacht die in de vacht blijft zitten, is meer dan een schoonheidsprobleem. Het dons vermengt zich met de vaste haren en gaat vilten: er ontstaan dichte proppen die steeds strakker op de huid komen te liggen. De vacht kan dan niet meer ademen, vocht blijft hangen en de huid raakt sneller geïrriteerd. Bovendien isoleert een aangekoekte vacht slecht, precies wat je richting de winter niet wilt.

Borstel in de ruiperiode daarom vaker dan je gewend bent, en vooral: borstel dóór, tot op de huid. Alleen over de bovenste laag strijken haalt het dons er niet uit. Werk laagje voor laagje, met extra aandacht voor de broek, de staart, de hals en de plekken achter de oren, want daar zit de ondervacht het dichtst. Controleer met een metalen kam of je overal soepel tot op de huid komt; blijft de kam ergens haken, dan weet je waar je nog moet werken.

De ontwolbeurt: het zware werk uitbesteden

Hoe trouw je thuis ook borstelt, bij de echte ruikampioenen blijft er diep in de vacht dons achter. Daarvoor bestaat de ontwolbeurt: de losse ondervacht wordt eerst losgewassen in een warm bad, daarna met een krachtige föhn uit de vacht geblazen en tot slot laag voor laag uitgeborsteld en uitgekamd. Het resultaat is een luchtige vacht waar de huid weer onder kan ademen, en zakken vol haar die niet bij jou op de bank belanden, maar gewoon in de trimbus van Charlotte achterblijven.

Voor honden met een dubbele vacht is de najaarsrui hét moment voor zo'n beurt: de oude zomerlaag gaat eruit en de nieuwe wintervacht krijgt alle ruimte om zijn werk te doen.

Zo kom je samen de rui door

De najaarsrui hoort er nu eenmaal bij; met een vast borstelritme en op tijd een beetje hulp blijft het prima te doen. Merk je dat je het dons niet meer bijgehouden krijgt, of gun je de wintervacht van je hond een vliegende start? Plan een trimbeurt aan huis. De mobiele trimsalon komt voor de deur en neemt al dat losse haar meteen weer mee.